De IJsvogel

Ruben Wolterman

Inleiding

Ik wilde zoveel mogelijk te weten komen over de ijsvogels, want het is mijn lievelingsvogel. Het is mijn lievelingsvogel, omdat ik de kleuren mooi vind, maar ook hoe ze visjes vangen.

Er zijn heel veel soorten ijsvogels in de wereld. In Nederland hebben we bijvoorbeeld de Europese ijsvogel. De Europese ijsvogel is één van mooiste gekleurde vogels van Nederland. Dit werkstuk gaat vooral over de Europese ijsvogel. In Nederland ging het een tijdje niet goed met de ijsvogel. Nu komen ze op steeds meer plaatsen voor waar water is.

IJsvogels houden van vis en andere waterdiertjes. Ze hebben een manier om die op te eten zonder dat ze zich pijn doen. IJsvogels maken geen nest in een boom, maar maken een holletje waarin ze broeden. Ook daarom zijn ijsvogels bijzonder.

 

Welke soorten ijsvogels zijn er?

Kookaburra
Kookaburra

IJsvogels zijn vaak fel gekleurde vogels. Er zijn wel negentig soorten op de wereld. In Australië leeft de Kookaburra. In Nederland noemen we deze ijsvogelsoort de lachvogel, omdat zijn roep lijkt op lachen. De Kookaburra eet reptielen en kleine vogels en zoogdieren.

In warme streken van Europa en Azië komt de Smyrna-ijsvogel voor. Deze ijsvogel is bruin met blauwe vleugels. De Smyrna-ijsvogel lust graag insecten, knaagdieren, slangen, vissen en kikkers.

Smyrna-ijsvogel
Smyrna-ijsvogel

De grootste ijsvogel is de Afrikaanse reuzenijsvogel, die wel zo groot kan worden als een kip.

Afrikaanse reuzenijsvogel
Afrikaanse reuzenijsvogel

In Nederland leeft de Europese ijsvogel. Omdat deze mooie vogel in Nederland voor komt gaat de rest van mijn werkstuk over de Europese ijsvogel. Ik zal hem verder gewoon ‘ijsvogel’ noemen.

Europese ijsvogel
Europese ijsvogel
 

Hoe zien ijsvogels er uit?

Een ijsvogel herken je direct; hij is felblauw met een oranje borst en een witte keel. De meeste nederlandse vogels zijn bruin of grijs, dat is een goede schutkleur. Maar omdat de ijsvogel vaak boven het water zit, is de felblauwe kleur juist voor hem een schutkleur en is hij lastig te zien voor zijn vijanden.

Een koppel ijsvogels
Een koppel ijsvogels

Verder heeft een ijsvogel een vrij grote, scherpe snavel. Bij de mannetjes is de snavel helemaal zwart en bij de vrouwtjes is het onderste deel van de snavel oranje.

Jonge ijsvogels hebben bruine pootjes, oudere ijsvogels hebben fel oranje pootjes.

IJsvogels maken een heel hoog geluid, dat een beetje klinkt als "ti-tie… tsie!" Vaak kun je ze eerder horen dan dat je ze kan zien.

 

Waar leeft de ijsvogel?

De ijsvogel leeft bij heldere beekjes en meertjes waar overhangende takken zijn. Hij zit graag op overhangende takken waar hij goed zicht heeft op het water en waar hij vanaf kan duiken om vis te vangen.

IJsvogel op een tak
IJsvogel op een tak

Vroeger ging het niet zo goed met ijsvogel. Er waren strenge winters, dus meren en de beekjes waren bevroren. De ijsvogels hadden dan niets te eten. Sommige ijsvogels trokken dan weg, maar veel overleefden het niet. Ze heten wel ijsvogels, maar ze houden dus helemaal niet van ijs!

Verspreiding van ijsvogels van 1998 tot 2000

In de jaren na de oorlog dachten de mensen niet veel aan het milieu. Door zware industrie en doordat boeren veel kunstmest gebruikten, groeiden er veel algen in het water en leefden er weinig visjes. De ijsvogel kwam toen eigenlijk alleen in Nederland voor in Limburg.

Verspreiding van ijsvogels van 2014 tot 2016

De laatste jaren zijn de winters veel zachter en gaat het goed met de vissen. De ijsvogel komt nu veel vaker voor, zelfs in de steden.

De ijsvogel bij zijn nest op Landgoed Schoonenberg
De ijsvogel bij zijn nest op Landgoed Schoonenberg

In Velsen komen ook ijsvogels voor. Je kan ze vinden op het landgoed Beeckestijn, op Schoonenberg en bij het pompstation in Velsen-Zuid. Ze worden zelfs gezien bij de pont en bij de jachthaven bij de Zuidpier. Ook in de Velserbroek worden ze gespot.

 

Wat eten ijsvogels?

De ijsvogel eet vooral vis. De visjes die ze eten zijn ongeveer 3 tot 10 cm groot, zoals voorntjes, bermpjes en (stekel-)baarsjes. Maar ook kikkers en salamanders vinden ze lekker.

Kamsamander Bruine kikker Ruisvoorn

IJsvogels zitten op een tak en staren in het water. Als iets zien bewegen, duiken ze het water in. Ze vangen de vis niet door ze ze te spiesen maar ze pakken hun prooi met de snavel.

IJsvogel duikt naar vis

Daarna slaan ze de vis dood op een tak en draaien ze de prooi zo, dat de kop als eerste naar binnen gaat. Ze hebben dan geen last van schubben of stekelige vinnen. Iedere dag eet een ijsvogel zijn eigen gewicht aan vis. Dat is ongeveer 30 tot 40 gram. Een paartje ijsvogels eet per jaar zo’n 25 kilo aan visjes weg!

 

Hoe planten ijsvogels zich voort?

IJsvogels maken geen nest van takjes maar graven holen in oevers of ze gebruiken de ruimtes tussen de wortels van omgevallen bomen. Een vrouwtje legt 4-8 eieren per keer, dat noem je een legsel. Soms hebben ze later in het jaar een tweede legsel. Heel soms hebben ze zelfs nog een derde legsel. Bij het tweede en derde legsel zijn er wel wat minder eieren dan bij het eerste legsel.

Een ijsvogel voert zijn jongen
Een ijsvogel voert zijn jongen

Het mannetje en het vrouwtje broeden allebei. Dat duurt ongeveer 20 dagen. Als ze uitkomen worden ze gevoerd. Ze worden één voor één gevoerd. Als ze groot worden wordt het tijd dat ze zelf gaan vis vangen. Ze oefenen eerst met kleine takjes of met waterplanten. Ze nemen de oefeningen erg serieus. Jonge ijsvogels slaan kleine takjes of waterplantjes tegen een tak alsof het visjes zijn. Zo leren ze hoe ze moeten vissen. Na ongeveer een maand verlaten ze het nest. Ze worden dan nog een tijdje gevoerd door de ouders.

 

Nawoord

Hoewel ik al best veel wist van de ijsvogel heb ik toch nog wat geleerd toen ik informatie zocht voor dit werkstuk. Ik wist bijvoorbeeld nog niet dat jonge ijsvogels oefenen met takjes. Ik weet nu ook dat je jonge ijsvogels kan herkennen aan het witte puntje op de voorkant van de snavel. Wist je dat de lievelingsvogel van Willem van Oranje een ijsvogel was? Ik vind de ijsvogel de mooiste vogel van Nederland.

 

Bibliografie

Fotografie

  • Corné van Oosterhout
  • Juan Leis
  • Michal Ninger
  • Linda Cordes
  • Ronald Kamphuis
  • Remco van Dalen
  • Pascal Wolterman
  • Artefax Jericho
  • FLPA / Alamy Stock Photo
  • Charlie Hamilton James
  • Lukasz Lukasik
Deze pagina staat op  Startpagina Vogel.